Φόρτωση ...

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ: Πρόσφατες εξελίξεις στη θεραπεία

«Οστεοπόρωση: Πρόσφατες εξελίξεις στη θεραπεία»

Δρ. Γκρέτα Βόζνιακ
Κλινική Φαρμακολόγος, Καθηγήτρια Φαρμακολογίας Τμ.Νοσηλευτικής, ΑΤΕΙ Λάρισα.


Τι είναι οστεοπόρωση και τι οστεοπενία;

Οστεοπόρωση είναι η κατάσταση εκείνη κατά την οποία τα οστά γίνονται εύθραυστα και είναι πιθανό να ραγίσουν ή να σπάσουν. 'Εως την ηλικία των 30 τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες μπορούν να επαναφέρουν τη φθορά των οστών. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση οστού εντοπίζεται στην ηλικία των 30 και έπειτα αρχίζει να μειώνεται σταδιακά. Η οστεοπόρωση εμφανίζεται όταν το σώμα δεν μπορεί πια να αντικαταστήσει με την ίδια συχνότητα και στον ίδιο βαθμό τη φθορά των οστών.
Περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους άνω της ηλικίας των 50 θα έχει κάποιο κάταγμα το οποίο θα επηρεάσει σοβαρά την ποιότητα της ζωής του και θα προκαλέσει πρόωρο θάνατο.
Οστεοπενία είναι κατά ένα τρόπο η μειωμένη πυκνότητα των οστών. Η παγκόσμια επιτροπή υγείας, ορίζει τέσσερις διαγνωστικές κατηγορίες: Φυσιολογική, Οστεοπενία, Οστεοπόρωση, και εγκατεστημένη Οστεοπόρωση. Αυτές οι κατηγορίες βασίζονται στην πυκνότητα του οστού και την παρουσία καταγμάτων.
Η πυκνότητα των οστών φυσιολογικά εκπίπτει με την ηλικία. Με ορισμό, 16% των νεαρών λευκών γυναικών (μία στις έξι) έχουν οστεοπενία. Η επιτροπή επαναπροσδιόρισε την έννοια του "φυσιολογικού". Νεαρές γυναίκες με οστεοπενία μπορούν να είναι υγιείς και ταυτόχρονα φυσιολογικές με την συνηθισμένη χρήση της λέξης. Μέχρι την ηλικία των 65 ετών περίπου μισές από τις γυναίκες στην Ευρώπη θα έχουν είτε οστεοπενία, είτε οστεοπόρωση και μέχρι την ηλικία των 80 σχεδόν όλες οι γυναίκες θα έχουν κάποια απώλεια οστικής μάζας.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ο κίνδυνος ενός σπασμένου οστού είναι πιο σημαντικός από την μέτρηση της πυκνότητας του οστού.

Η θεραπεία της οστεοπενίας εξαρτάται από την ηλικία και την παρουσία άλλων παραγόντων κινδύνου για κατάγματα.

Παράγοντες κινδύνου για τους άντρες με οστεοπόρωση.

-Λευκή φυλή
-Ηλικία μεγαλύτερη από 65 ετών
-Οικογενειακό ιστορικό
-Κάπνισμα
-Υπερκατανάλωση αλκοόλ
-Δίαιτα φτωχή σε ασβέστιο και βιταμίνη D.
-'Ελλειψη άσκησης
-Μικρό σωματικό βάρος
-Χαμηλή τεστοστερόνη
-Χρόνια νοσήματα (διαβήτης, υπερπαραθυρεοειδισμός, σύνδρομο Cushing, διάφορα είδη καρκίνων)
-Συχνή χρήση στεροειδών

Πώς διαγνώσκεται η οστεοπόρωση;

Η οστεοπόρωση είναι μια "σιωπηρή" ασθένεια δίχως καθαρά σημάδια και συμπτώματα. Πρέπει να υποβληθείτε σε εξέταση οστεοπόρωσης εάν υπάρχουν:

-Παράγοντες κινδύνου
-Είχατε κάταγμα δίχως ατύχημα
-Εάν έχετε χάσει ύψος
-Εάν έχετε μεταβολή της στάσης του σώματός σας
-Εάν έχετε ξαφνικούς πόνους στην πλάτη

Ο πιο κοινός τρόπος διάγνωσης είναι το τεστ (BMD), bone mineral density&(DXA). Επίσης η εξέταση αίματος μπορεί να εντοπίσει μη φυσιολογικό ασβέστιο και βιταμίνη D τα οποία κάνουν εύθραυστα τα οστά. Εάν ανιχνευθεί σε πρώιμα στάδια, άτομα με ήπια οστεοπενία, έως σοβαρή απώλεια οστού, (οστεοπόρωση) μπορούν να καλυτερεύσουν την υγεία των οστών τους.

Πώς μπορεί να προληφθεί η οστεοπόρωση και να θεραπευθεί;

Για να περιορίσετε την απώλεια οστού πρέπει να αποφεύγετε το κάπνισμα, το ποτό σε μεγάλη ποσότητα και να κάνετε γυμναστική με βάρη. Η δίαιτά σας πρέπει επίσης να περιλαμβάνει αρκετό ασβέστιο (1,000 mg την ημέρα για άτομα νεώτερα των 50 ετών και 1,200 mg την ημέρα για άτομα άνω των 50) καθώς και βιταμίνη D την ημέρα τουλάχιστον 400 - 800 διεθνείς μονάδες, εάν δεν εκτίθεστε αρκετά στον ήλιο.
Ταυτόχρονα με την αλλαγή τρόπου ζωής ίσως χρειαστεί και συμπληρωματική φαρμακευτική αγωγή για να εμποδιστούν τα κατάγματα. Ανάμεσα στα τόσα φάρμακα που έχουν εγκριθεί για τις γυναίκες, μόνο η Αlendronate (Α) - (Fosamax) και η Τeriparadite (Τ) - (Forsteo) συστήνονται, στους άντρες για τη θεραπεία της οστεοπόρωσης από τον Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας. Η (A) χρησιμοποιείται για τη μείωση της συχνότητας απώλειας οστού, ενώ η Τ (ενέσεις) ερεθίζει την δημιουργία νέου οστού. Η Τ παρόλα αυτά συστήνεται για άντρες που διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο κατάγματος. Ο γιατρός θα πρέπει να συνεργαστεί με τον πάσχοντα ώστε να βρεθεί η καλύτερη θεραπεία.
Τόσο η Α όσο και η Τ φαίνεται να ενεργούν αποτελεσματικά στους άντρες με χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης. Παρόλα αυτά δεν είναι ακόμα σαφές εάν η θεραπεία αντικατάστασης τεστοστερόνης είναι χρήσιμη στο να θεραπεύει την οστεοπόρωση στους άντρες. Αν και μικρές μελέτες έχουν δείξει ότι η τεστοστερόνη βελτιώνει τα οστά, δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με την μείωση κινδύνου καταγμάτων.

Γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση.

Στις υγιείς γυναίκες οι οποίες έχουν κανονική μηνιαία περίοδο, δεν θα πρέπει να δίνονται φάρμακα για την οστεοπενία, γιατί η μακροχρόνια ασφάλεια και αποτελεσματικότητα δεν έχει ποτέ αποδειχθεί. Οι γυναίκες θα πρέπει να κάνουν μια υγιή ζωή, να διατηρούν ένα σταθερό βάρος, να γυμνάζονται και να μην καπνίζουν. Οι γυναίκες με χρόνιες ασθένειες ή με μη συχνές περιόδους μπορεί να είναι στην ομάδα υψηλού κινδύνου και πρέπει να συμβουλευτούν το γιατρό τους.

Γυναίκες στην πρώιμη μετεμμηνοπαυσιακή περίοδο.

Για υγιείς γυναίκες μεταξύ 50 και 60, η οστεοπενία δεν αποτελεί μία άμεση απειλή, αλλά εάν δεν δοθεί φαρμακευτική αγωγή οι γυναίκες θα παρουσιάσουν οστεοπόρωση σε μεγαλύτερη ηλικία.
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη θεραπεία για όλα. Τα οιστρογόνα είναι μία καλή επιλογή για τις γυναίκες με συμπτώματα εμμηνόπαυσης. Η καλσιτονίνη (Miacalcin) έχει χρησιμοποιηθεί εδώ και πολλά χρόνια και είναι ένα ασφαλές φάρμακο, όχι όμως τόσο αποτελεσματικό, γι' αυτό χρησιμοποιείται ως εναλλακτική λύση. Η ραλοξιφαίνη (Evista) ενεργεί ως οιστρογόνα στο οστό. Είναι όμως σχετικά νέο φάρμακο, γι'αυτό δεν γνωρίζουμε με σαφήνεια τις μακροχρόνιες παρενέργειες (Φλεβικά θρομβοεμβολικά επεισόδια: δύο φορές αύξηση του κινδύνου Vs placebo, κολπική αιμόρροια, καρκίνος ενδομητρίου: χωρίς αυξημένο κίνδυνο Vs placebo στα 8 έτη, εξάψεις, κράμπες). Alendronate (Fosamax) ή Risedronate (Actonel) αποτρέπει την απώλεια οστού, αλλά η μακροχρόνιες επιπτώσεις χρήσης αυτών των φαρμάκων είναι ακόμα άγνωστες.
Γυναίκες οι οποίες έχουν ζήσει άνω των 80 ετών και δεν έχουν ιδιαίτερα προβλήματα υγείας, δεν χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή. Χρειάζεται μόνο να διάγουν μία ζωή προσεκτική τόσο στη δίαιτά τους όσο και στην καθημερινή τους άσκηση.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. The Hormone Foundation 2005
2. Osteoporosis and Related Bone Disease National Resourse Center (NIH)